روزنامه اصفهان زیبا،شماره ۵۷۵،صفحه 6،صفحه فناوری اطلاعات،ستون اینترچت(۱۶)،پنجشنبه ۳۰آبان 1387
10 زن تاثیرگذار دنیای وب ۲.۰
این پانزدهمین شماره ستون اینترچت است. در 14 هفتهی گذشته مطالب جذاب زیادی درباره وب 2.0، ابزارها و مظاهر این پدیده، تقدیمتان کردم. درباره وبلاگ، فید، شبکههای اجتماعی، ویکیپدیا، فرندفید و همچنین اخبار جذاب دنیای آیتی صحبت کردیم. این هفته هم مطلب جذاب دیگری برایتان در نظر گرفتهام. لازم به ذکر است که این مقاله تقدیم میشود به همهی خانمهای علاقمند به دنیای آیتی یا آنها که قرار است در آینده به این دنیای جذاب علاقمند شوند!
چندی پیش سایت fastcompany فهرست جالبی از زنان تاثیرگذار دنیای نسخه دوم وب منتشر کرد. در این مقاله برای هر کدام از زنان فهرست، سه پاراگراف با سه تیتر :«کارهایی که انجام داده»، «چگونه به این جایگاه رسیده» و «ما چه چیزی از او میآموزیم» نوشته شده که همین، این مقاله را بسیار هیجانانگیز و آموزنده کرده است.
در مقدمه مقاله «زنان تاثیرگذار در وب ۲/۰» که علیرضا مجیدی آن را برای وبلاگ «یک پزشک» ترجمه کرده است، آمده: « به شهادت آمار، فقط یک چهارم شاغلین حرفههای مربوط به کامپیوتر و ریاضیات، زن هستند. اما با این وجود در زمانه وب ۲/۰، شمار زیادی از زنانی را میتوان فهرست کرد که در دنیای اینترنت تأثیرگذار شدهاند.»
۱- لیا کالور: لیا کالور ۲۵ ساله اولین زنی است که این مقاله از او نام برده است. لیا یکی از مؤسسان شبکه اجتماعی Pownce است، این سایت که ژوئن ۲۰۰۷ راهاندازی شد و از ژانویه ۲۰۰۸، در دسترس عموم کاربران اینترنت قرار گرفته است، یک شبکه اجتماعی و یک سایت میکروبلاگینگ (در شمارههای آتی درباره پدیده میکروبلاگینگ صحبت خواهم کرد.) است. به کمک سایت Pownce، کاربران میتوانند فایلهای چندرسانهای با حجم زیاد را به راحتی رد و بدل کنند. اما جالبترین نکته درمورد این خانم این است که ایشان به عنوان یک دانشجوی هنر، تا مدتها هیچ دانشی از برنامهنویسی نداشت، اما از زمانی که مجبور شد یک کلاس ضروری برنامهنویسی را بگذراند، شیفته کامپیوتر و اینترنت شد. او که عقیده دارد سن کم مانعی برای شروع کردن یک شرکت نیست، سایت Pownce را با کمک دوستانش با زبان برنامهنویسی Python نوشته است.
۲- راشمی سینها: راشمی که مدرک PhD در دانش علوم عصبی شناختی از دانشگاه براون دارد، معتقد است که وب ۲/۰، نسبت به دیگر شاخههای فناوری، جای مناسبتری برای فعالیت زنان است، به عقیده او، از آنجا که وب ۲/۰ آمیزهای از مسائل اجتماعی و فناوری است، زنان در آن میتوانند به جایگاه مناسبی برسند.
راشی سینها، بعد از فارغالتحصیلی، مدتی به عنوان یک پژوهشگر در برکلی کار کرد. و بعد از آن در زمینه بهینهسازی موتورهای جستجو و سیستمهای «توصیه» مطالعه کرد تا اینکه سرانجام توانست سرویس اینترنتی SlideShare را راهاندازی کند.
به کمک اسلایدشیر، کاربران بدون نیاز به برنامههای دسکتاپ آفیس یا برنامههای مشابه، میتوانند به صورت آنلاین اسلاید بسازند و آنها را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
۳- ماریسا مایر: ماریسا مایر در وب آدم شناختهشدهای است، او ۱۰ سال است که در گوگل کار میکند، سمت او معاونت بخش محصولات جستجو است و نقش زیادی در راهاندازی محصولات گوگل مثل جیمیل، ارکات و iGoogle داشته است. ماریسا نخست در استنفورد شیمی و زیستشناسی میخواند اما بعد تحصیلاتش را در زمینه کامپیوتر و سیستمهای «سمبلیک» ادامه میدهد.
۴- دینا کاپلان: دینا یکی از مؤسسان سایت blip.tv (یک سایت اشتراک ویدئو) است. جالب اینکه او قبل از اشتغال در blip.tv مدتی در بخش اخبار شبکه MTV کار میکرد و مدتی هم گزارشگر NBC بود. اما نکته آموزشیای که او به ما میگوید این است که «هنر شنیدن» رمز موفقیت او است.
۵- مؤسسان سایت BlogHer: بلاگهر جامعه آنلاین زنان وبلاگنویس است. مؤسسان این سایت سه زن به نامهای الیسا پیج، جوری دس جودینز و لیزا استون هستند. BlogHer علاوه بر اینکه به صورت آنلاین ۸ میلیون زن وبلاگنویس را گردآورده، سالانه همایشی برگزار میکند که زنان در آن در مورد تجارب مختلف وبلاگنویسی گفتگو میکنند و یکدیگر را به صورت آفلاین میبینند. و نکته جالب اینکه تحصیلات اصلی پیچ، جوردنیز و استون، به ترتیب در تئاتر، ادبیات و علوم سیاسی بوده است.
۶- آریانا هافینگتون: Huffington Post که یک وبلاگ جمعی خبری متمایل به جناح چپ است، وبلاگی است که به وسیله «آریانا هافینگتون»، در سال ۲۰۰۵ راهاندازی شد و به زودی آنقدر توسعه پیدا کرد که روزنامهنویسها و مشاهیر زیادی را جذب خود کرد. خبرهایی که که Huffington Post روی آنها تمرکز میکند، بسیار متنوعند: سیاست، اخبار سرگرمکننده، اقتصاد، رسانهها، محیط زیست و …
در سالهای ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷، این وبلاگ، عنوان بهترین وبلاگ سیاسی را کسب کرد و حالا آن قدر معتبر است که رقیب خبرگزاریهای مشهور به شمار میرود.
آریانا هافینگتون با نام اصلی آریانا استاسینوپولوس در سال ۱۹۵۰ در یونان به دنیا آمد، در ۱۶ سالگی به انگلستان رفت، وارد دانشگاه کمبریج و در رشته اقتصاد فارغالتحصیل شد. سپس به لندن رفت و در آنجا مدتی با ستوننویس سیاسی مشهوری به نام «برنادر لوین» زندگی کرد و نخستین رمانش را نوشت. وی در سال ۱۹۸۰ به نیویورک رفت و در سال ۱۹۸۶ با میلیونر محافظهکار فعال در تجارت نفت به نام مایکل هافینگتون ازدواج کرد. در این سالها او یک جمهوریخواه دو آنشه بود ولی افکار سیاسیاش در اواخر دهه ۹۰ تغییر اساسی کرد. او بعد از جدایی از همسرش، همچنان اسم خانوادگی او را حفظ کرد و در می ۲۰۰۵، سایت Huffington Post را تأسیس کرد.
۷- سیان بانیستر: بر خلاف دیگر زنانی که تا اینجا معرفی شدند، سیان بانیستر، کسی است که تحصیلات چندانی ندارد او که دوره دبیرستان را هم به اتمام نرسانده است، سایت Zivity.com را با کمک چند شخص دیگر راهاندازی کرد، بدون اینکه تجربه قبلی در امور اقتصادی داشته باشد یا تحصیلات چندانی داشته باشد. این سایت معروف بر معرفی مدلها تمرکز دارد.
۸- جینا بیانچینی: جینا بیانچینی مؤسس و مدیر سایت شناختهشده «نینگ» است، سایتی که به هر کس اجازه میدهد، شبکه اجتماعی(یادتان که هست، چند هفته پیش درباره این مبحث صحبت کردیم.) اختصاصی خودش را راه بیندازد. در حال حاضر حدود ۵۷۵ هزار شبکه اجتماعی در نینگ ساخته شده است و روزانه دو هزار شبکه بر شبکههای موجود در آن اضافه میشوند. بیناچینی تحصیلکردهی علوم سیاسی در دانشگاه استنفورد است.
۹- کاترینا فیک: چه کسی است که سایت فلیکر را نشناسد؟! پیش از فلیکر کاربران اینترنت برای اشتراک عکسها مجبور بودند که عکسهای جالب یا عکسهای گرفته شده توسط خودشان را از طریق ایمیل برای عدهی محدودی بفرستند. تا اینکه در سال ۲۰۰۴، خانم فیک به همراه شوهرش، استیوارت باترفیلد، سایت فلیکر را بنا نهادند، سایتی که بعدا یاهو آن را به مبلغ ۳۵ میلیون دلار از این زوج خریداری کرد.
۱۰- منا ترات: بسیاری از وبلاگنویسها باید ممنون منا ترات و همسرش باشند، چون اگر این زوج شرکت سیکس اپارت را راه نمیانداختند و سیستم مدیریت محتوای «مووبل تایپ» را نمینوشتند، داشتن یک وبلاگ کار چندان سادهای نبود. شرکت سیکس اپارت محصولات دیگری مانند TypePad ، Vox و LiveJournal هم دارد.
کالیا هملین: کالیا هملین در زمینه سیستمهای هویت در اینترنت OpenID کار میکند. همچنین او یکی از سازماندهندههای سایت She’s Geeky است، سایتی که خانمهای گیک(این اصطلاح به معنای «خورهی چیزی بودن» یا علاقه وافر به علم یا هنری داشتن است.) را گرد هم میآورد.
| | لینک به این مطلب روزنامه اصفهان زیبا،شماره ۵۶۹،صفحه 6،صفحه فناوری اطلاعات،ستون اینترچت(۱۴)،پنجشنبه ۲۳آبان 1387
قلم به دستان محترم! ویکیپدیا را دریابید لطفاً!
هفتهی گذشته در این صفحه به مناسبت برگزاری جشن انتشار ابونتو 8.10 در اصفهان، نگاهی داشتیم به دنیای نرمافزارهای آزاد و مخصوصاً سیستم عامل آزاد لینوکس. این هفته نیز میخواهم در اقدامی همسان، چهاردهمین قسمت ستون اینترچت را به معرفی یک پدیدهی مهم و جذاب دنیای وب 2.0 که «آزاد» است و «مشارکتی» اختصاص دهم؛ و این پدیده چیزی نیست جز «دانشنامه آزاد ویکیپدیا» که امروزه برای خیلیها، نام آشنایی است. دایرهالمعارفی که نامش را بارها در نتایج جستجوهایمان دیدهایم. به دانشآموزان امروز نگاه کنید. دیگر لازم نیست برای تهیه مطالب روزنامه دیوای، تحقیق درسی یا مطالبی که میخواهند در مراسم صبحگاه بخوانند، دنبال مجله و روزنامه و دایرهالمعارفهای حجیم بگردند. دانشجویان امروز هم برای پروژههایشان به فرومها، وبلاگها و منابع اینترنتی متکی شدهاند و دیگر آن همه سختیهای دانشجویان 20،30 یا حتی 10 سال گذشته را ندارند. وب اشتراکی مهمترین ابزار کمکی برای محصلین امروز است. امروز کافیست قبل از انجام پروژهها یا تکالیف تحقیقی درسیتان، یک جستجوی چند دقیقهای انجام بدهید، ببینید دیگران به چه نتایجی رسیدهاند و بعد تحقیقاتتان را نه از پلهی اول که از چند پله بالاتر آغاز کنید و این ارمغان وب اشتراکی است.
ویکیپدیا چیست؟
ویکیپدیا(wikipedia.org) یک دانشنامه اینترنتی چندزبانه با محتویات آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته میشود و مقالات آن میتواند توسط هر کسی که به اینترنت دسترسی دارد ویرایش گردد. نام ویکیپدیا واژهای ترکیبی است که از واژههای ویکی (وبگاه مشارکتی) و انسیکلوپدیا (دانشنامه) گرفته شدهاست.
این دانشنامه با استفاده از نرمافزاری به نام «ویکی» که به زبان جزیره هاوایی به معنی «تند» است ساخته شدهاست. «جیمی ولز بر» موسس این دانشنامه، بر این باور است که ویکیپدیا باید به کیفیت دانشنامه بریتانیکا یا بهتر برسد و چاپ هم بشود و آن را اینگونه توصیف میکند:«ویکی پدیا کوششی برای آفرینش و پخش دانشنامهای با بالاترین کیفیت ممکن برای همه مردم روی زمین و به زبان مادریشان است.»
هم اکنون پروژه ویکی پدیا توسط بنیاد غیر انتفاعی ویکیمدیا پشتیبانی میشود. مدخلهای ویکیپدیا طبق مدخلهای سالنامهها، فرهنگهای جغرافیایی و رخدادهای روز هستند. هدف آن آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ رایگان به تمامی زبانهای زنده دنیا(در حال حاضر به 264 زبان) است. این دانشنامه از سال ۲۰۰۷ تاکنون، یکی از ۱۰ وبگاه برتر جهان از لحاظ شمار بازدیدکننگان بوده است که بیش از نیمی از بازدیدها به ویکی پدیای انگلیسی مربوط میشود.
اما حرف و حدیثها درباره اعتبار این دانشنامه خیلی زیاد است. بعضیها آن را به خاطر توزیع رایگان، خاصیت قابل ویرایش بودن، سیاست بیطرفی و گستردگی عناوین ستودهاند و از طرف دیگر، خیلیها هم به خاطر آزادی ویرایش، آسیب پذیری در برابر خرابکاری، کیفیت غیریکنواخت، سوگیری نظاممند، بیثباتی و ترجیح اجماع بر اعتبار در سبک ویرایش مقالات، حسابی به ویکیپدیا انتقاد میکنند. البته سیاستهای محتوایی و ویکی پروژههای ویکی پدیا توسط کاربرانی تهیه میشود که در پی رفع این نگرانیها هستند. دو مطالعه علمی به این نتیجه دست یافتهاند که خرابکاری عموما زودگذر است و ویکی پدیا نسبتا به درستی سایر دانشنامههاست.
ویکیپدیا بر سیاست «دیدگاه بی طرفانه» تأکید میکنند و هر داوطلب میتواند مقالهها را به سبک ویکی اضافه یا ویرایش کند، بههمین دلیل تخریب و عدم صحت مطالب از مشکلات همیشگی آن بودهاست. اما از سوی دیگر مقالههای ویکیپدیا را به دفعات در رسانههای جمعی و مراکز علمی نقل کردهاند. جالب اینکه مقالههای ویکیپدیا تحت مجوز حق تألیف آزاد گنو (GFDL) منتشر میشوند ولی در عین حال، درصد بالایی از تصاویر و پروندههای صوتی ویکیپدیا رایگان نیستند. اقلامی چون لوگوی شرکتها، نمونهٔ آهنگها یا تصویرهای دارای حق تألیفِ خبری با درخواست استفاده منصفانه استفاده میشوند. اقلامی نیز وجود دارند که با شرط عدم اشتقاق یا «فقط برای ویکی پدیا» به این دانشنامه داده شدهاند.
تاریخچهی دانشنامه آزاد ویکیپدیا
ویکیپدیا به عنوان نسخه تکمیلی نوپدیا(پروژه دانشنامهٔ رایگان و آنلاینی که مقالههایش توسط کارشناسان و از طریق یک جریان رسمی نوشته میشد) شروع به کار کرد. نوپدیا در سال ۲۰۰۰ تحت مالکیت شرکت بومیس بنیانگذاری شد. بین تمام دانشنامههای موجود آن زمان، تنها نوپدیا دارای مطالب آزاد بود و محدودیت اندازه نداشت زیرا روی اینترنت بود. ضمناً به خاطر ماهیت عمومی و محدودهٔ وسیع شرکتکنندگان بالقوهاش، بیطرف بود. نوپدیا هفت مرحله بازنگری توسط کارشناسان متخصص در زمینههای مختلف داشت که روند انتشار مقالات را به شدت کند میکرد. این دانشنامه در ابتدا دارای مجوز مطلب آزاد نوپدیا بود ولی درست قبل از تشکیل ویکیپدیا و بر اثر اصرار ریچارد استالمن مجوز خود را تبدیل به مجوز حق تالیف آزاد گنو کرد. ویکیپدیا برای اولین بار در سال ۲۰۰۱ فقط با زبان انگلیسی به نام wikipedia.com و بر پایهی لینوکس آغاز به کار کرد. ابتدا یکی از قابلیتهای Nupedia.com به شمار میرفت. یعنی نویسندگان عمومی میتوانستند مقالههای خود را در آن وارد کنند تا پس از مرور، در نوپدیا قرار گیرد. ولی پس از آنکه هیئت مشورتی کارشناسان نوپدیا مدل تولید آن را رد کرد، از وبگاه نوپدیا برداشته شد و اینجا بود که ویکیپدیا به صورت پروژهای مجزا شروع به کار کرد.
شرکت ویکی مدیا بعد از محبوبیت ویکیپدیا، پروژههای دیگری را هم در کنار آن، تاسیس کرد. اولین پروژه خواهر ویکیپدیا در ماه اکتبر ۲۰۰۲، به یاد حملات ۱۱ سپتامبر برای یادآوری حوادث آن روز ساخته شد و در حال حاضر پروژههای ویکیواژه(فرهنگ واژهها و اصطلاحنامه)، ویکینَسک(متون و کتابچه راهنماهای آزاد)، ویکیگفتاورد(مجموعهای از نقل قولها)، ویکینبشته(متون پایه و مرجع آزاد)، ویکیگونه(راهنمای گونههای زیستی)، ویکیگزارش(مرجع خبری با محتوای آزاد)، ویکیانبار(انبار پروندههای چندرسانهای عمومی)، فراویکی(هماهنگکننده پروژههای ویکیمدیا) نیز در کنار ویکیپدیا مشغول فعالیت هستند.
چگونگی روابط متقابل ما و ویکیپدیا!
شاید حالا این سوال برایتان پیش آمده باشد که چگونه میتوانید در ویکیپدیا بنویسید یا ویرایش کنید. زیاد کار سختی نیست. در صفحهی اصلی روی لینک «ایجاد حساب کاربری» کلیک کنید تا اهلی شوید! و سپس راهنماهای سایت را بخوانید. تقریباً هر کاربری میتواند مقالههای ویکیپدیا را ویرایش کند و تغییرات خود را سریعاً ببیند. فکر ویرایش مقالهها بر این اساس شکل گرفته که همکاری کاربران با یکدیگر میتواند در بهبود کیفیت مقالهها در طول زمان تأثیر به سزایی داشته باشد و به نویسندگان ویکیپدیا نیز اخطار داده میشود که ممکن است مقالههای آنها توسط هر کس و به هر نحوی که میخواهد، بیرحمانه مورد ویرایش قرار گیرند. مقالههای آنها توسط هیچ شخص خاصی یا گروه تحریریهای بازنگری نمیشوند. تصمیمگیری در مورد مطالب و سیاستهای ویرایشی ویکیپدیا با توافق عام و رأیگیری صورت میگیرد،
ویکیپدیا از همهٔ ویرایشگران خود میخواهد تا هنگام نوشتن «دیدگاه بیطرفانه»ای داشته باشند و پژوهش ابتکاری(آرا و نظراتی که تا پیش از نوشته شدن در ویکیپدیا، منتشر نشده باشند.) خود را در ویکیپدیا قرار ندهند. سیاست «تحقیق غیر ابتکاری» اینگونه بیان میدارد که آثار این چنینی نمیتوانند نمایانگر دیدگاهی بیطرفانه باشند. پس نظرات یا دیدگاههای جدید ویرایشگران نباید در ویکیپدیا معرفی شوند.
وظیفهما در قبال ویکیپدیا چیست؟!
اما نکتهای که فکر میکنم ما کاربران حرفهای دنیای وب 2.0 وظیفه داریم بیشتر و عمیقتر به آن بپردازیم، توجه مفید و گسترده به بخش فارسی دایرهالمعارف ویکیپدیا است. برای درک چرایی این نظریه، لطفاً همین الان چند موضوع مختلف، در زمینههای مختلف، را در ویکیپدیا سرچ و سپس منابع فارسی آن را با منایع انگلیسیاش مقایسه کنید. به نظرم ما، کاربران فارسیزبان هنوز زیاد این دایرهالمعارف را جدی نگرفته و اهمیت آن را درک نکردهایم. ما بیشتر ترجیح میدهیم مطالب تحقیقیمان را حداکثر در در وبلاگ/وبسایتمان منتشر کنیم و دیگر حوصلهی ویکی نویسی و گسترش منابع ویکیپدیا را نداریم و این اصلاً خصلت خوبی نیست! بیایید ترک عادت کنیم و منابع فارسی ویکیپدیا را البته با رعایت تعادل، گسترش دهیم.
| | لینک به این مطلب به دنیای نرمافزارهای آزاد خوش آمدید!
روزنامه اصفهان زیبا،شماره۵۶۳،صفحه 6،صفحه فناوری اطلاعات،ستون اینترچت،پنجشنبه 16آبان ماه 1387
این روزها یکی از بحثهای داغی که بین اصحاب صفر و یک(!) به شدت در جریان است، بحث «استفادهی آزاد و رایگان» از نرمافزارها است. در همین راستا، سیستم عامل «لینوکس» یکی از مهمترین موضوعاتی است که در این محافل به آن پرداخته میشود.
گروه کاربران لینوکس اصفهان (isfahanlug.org) یکشنبه 12 آبان ماه از ساعت 16 تا 19 جشن انتشار ابونتو 8.10 را در کتابخانه مرکزی اصفهان برگزار کردند. این گروه که یک سال پیش متولد شده است تا به حال برنامههای مختلفی از جمله «جشن آزادی نرم افزار 2008 و 2007» و «جشن انتشار فایرفاکس 3» را ترتیب داده که با استقبال خوب علاقمندان هم روبهرو بوده است. و حالا در جدیدترین اقدام، جشن انتشار ابونتو 8،10 را در راستای بسط و گسترش استفاده از لینوکس و نرم افزارهای اوپن سورس برای ترغیب شهروندان اصفهانی در استفاده از نرم افزارهای آزاد، برگزار کرده است.
اما صبر کنید! شاید شما جزو آن دسته از افراد باشید که هنوز حتی اسم «لینوکس» را هم نشنیدهاند یا اطلاعات دقیقی دربارهی این سیستم عامل ندارند. چرا که هنوز افراد زیادی هستند که از لینوکس چیزی نمیدانند، این را دیروز وقتی با «مسئول کافینت دانشکده«مان صحبت میکردم، فهمیدم! و دقیقاً به همین دلیل تصمیم گرفتم بار تخصصی این گزارش را کمتر کنم و بیشتر به «معرفی اولیه» سیستم عامل لینوکس و توزیع ابونتو بپردازم. البته امیدوارم که متخصصین محترم که انتظار خواندن مقالات تخصصی یا حداقل گزارش صرفی از این مراسم را دارند، بر من خرده نگیرند! چرا که در کنار گزارش مراسم سعی کردهام اطلاعات اولیهای نیز از سیستم عامل لینوکس و توزیع ابونتو در اختیار خواننده قرار دهم که برای احترام به حق مولف باید تاکید کنم قسمت اعظم این اطلاعات از ویکیپدیای فارسی، وبلاگ فارسان و روزنامهی حیات نو اقتباس شدهاند. خلاصه اینکه این مقاله-گزارش تقدیم میشود به همهی علاقمندان غیرمتخصص دنیای صفر و یک!
تاریخچه سیستم عامل گنو/لینوکس و توزیعهای آن
اولین بخش جشن انتشار ابونتو در اصفهان، به معرفی و بیان تاریخچهی سیستم عامل ابونتو گنو/لینوکس اختصاص داشت که «سید سجاد موسوی» توضیحاتی درباره چگونگی پیدایش این سیستم عامل ارائه داد.
شاید جالب باشد که بدانید کلمه «ابونتو» معنای دقیقی ندارد و فقط یک کلمه آفریقایی است که حس انساندوستی و مهربانی را القا میکند. لگوی شرکت ابونتو هم که به صورت یک دایرهی با سه انقطاع، سه دایرهی کوچکتر و ترکیبی از سه رنگ قرمز، نارنجی و زرد است، در واقع تیم سه نفرهی اولیهی گنو/لینوکس را نشان میدهد که دستهای یکدیگر را گرفتهاند و ما از بالا آنها را تماشا میکنیم!
اما طبق تعریف ویکیپدیا، لینوکس (Linux) نام یک سیستم عامل رایانهای است که معروفترین مثال نرمافزار آزاد و توسعه به روش اُپنسورس (متنباز) شناخته میشود. اگر بخواهیم دقیق باشیم فقط باید هستهٔ لینوکس را لینوکس بنامیم اما به طور معمول این کلمه به سیستمعاملهای یونیکسمانندی (یا گنو/لینوکسی) اطلاق میشود که بر مبنای هستهٔ لینوکس و کتابخانهها و ابزارهای پروژه گنو ساخته شدهاند. لینوکس برای استفاده ریزپردازندهها طراحی شده بود اما حالا در انواع و اقسام وسایل از کامپیوترهای شخصی گرفته تا ابررایانهها و تلفنهای همراه به کار میرود. این سیستم عامل که در ابتدا بیشتر توسط افراد مشتاق توسعه پیدا میکرد و به کار گرفته میشد توانستهاست پشتیبانی شرکتهای سرشناسی چون آیبیام و هیولت-پاکارد را به دست آورد و با بسیاری از نسخههای خصوصی یونیکس رقابت کند. طرفداران لینوکس و بسیاری از تحلیلگران این موفقیت را ناشی از استقلال از فروشنده، کم هزینه بودن پیادهسازی، سرعت بالا، امنیت و قابلیت اطمینان آن میدانند. اولین نسخهٔ لینوکس در سپتامبر ۱۹۹۱ در اینترنت منتشر شد و اکنون نسخههای بسیاری از آن در سرتاسر دنیا مورد استفاده قرار میگیرند. اما یکی از مهمترین دلایل استقبال کاربران از این سیستمعامل رایگان بودن آن است چرا که همه مردم نمیتوانند از سیستمعامل گرانقیمت ویندوز استفاده کنند. البته این مسئله به دلیل عدم رعایت کپی رایت در ایران، اصلاً مشکلی برای ما به حساب نمیآید ولی آمار نشان میدهد که این دلیل باعث شده استقبال از لینوکس در کشورهای آفریقایی بسیار بیشتر باشد.
اما سیستم عامل لینوکس یک سیستم عامل آزاد و رایگان است که هر کس میتواند بنا بر سلیقه و نیازش آن را تغییر داده و به نام خود، به صورت رایگان عرضه کند یا به فروش برساند. لینوکس از بخشهای بسیار زیادی تشکیل شده که هر بخش آن توسط عدهای خاص که هر کدام در یک نقطه از جهان قرار دارند، توسعه مییابد. میگویند لینوکس مانند هواپیمایی است که هر قسمت آن را در یک کشور ساختهاند! (البته این نکته نقطه قوت آن به شمار میرود) در صورتی که شما به عنوان یک کاربر بخواهید یک لینوکس داشته باشید، باید تمام این قطعات را جداگانه جمع آوری کرده و پس از کامپایل استفاده نمایید و چون درصد کمی از مردم این امکان و توانایی را دارند، برخی افراد و شرکتها علاوه بر جمعآوری این قطعات مجزا، برای مجموعه گردآوری شدهی خود برنامههایی نصب و مدیریت میکنند تا کاربران کار نصب و مدیریت سیستم عامل را به آسانی انجام دهند. به این مجموعهها که توسط افراد و شرکتهای مختلف گردآوری شدهاند، توزیع (Distribution) لینوکس میگویند. به زبان سادهتر لینوکس یک نسخهٔ اصل بیشتر ندارد: لینوکس گنو؛ این نسخهٔ اصلی یا همان هستهی اصلی سیستمعامل است. گروههای دیگر یک سری امکانات به این هسته اضافه میکنند (مثل محیط گرافیکی و…) و به هر کدام از اینها یک توزیع از لینوکس میگویند که هر کدام هم ویژگیهای خاص خود را دارند. از معروفترین توزیعهای لینوکس میتوان به این موارد اشاره کرد:
1. فدورا (Fedora) که یکی از معروفترین نسخههای گنو/لینوکس است و توسط یکی از بزرگترین شرکتهای دنیای لینوکس یعنی RedHat پشتیبانی میشود. این توزیع بسیار قدرتمند دارای کاربران بسیار زیادی است و در دو نسخه دسکتاپ و سرور عرضه میشود. آپدیتهای پیاپی، پشتیبانی مناسب، نصب آسان، تنظیمات پیشرفته و پیکیجهای نرم افزاری زیاد، فدورا را به یکی از اصلیترین انتخابهای کاربران گنو/لینوکس تبدیل کرده است. به علت پشتیبانی مناسب RedHat از این توزیع، شرکتهای بسیار زیادی فدورا را به عنوان سیستم عامل خود انتخاب کردهاند.
2. پارسیکس(Parsix) یک توزیع انعطاف پذیر، مناسب، پایدار، ایرانی، مبتنی بر دبیان و برای سیستمهای دسکتاپ است که به صورت دیسک زنده(Live CD) منتشر میشود اما قابلیت نصب روی هارد دیسک را هم دارد. دسکتاپ آن به صورت پیش فرض GNOME است و نرمافزارهای پیشفرض فارسی همچون دیکشنری xFarDic و فونتهای فارسی پروژه FPF در این توزیع در دسترساند. همچنین در پارسیکس به صورت پیش فرض از فارسینویسی پشتیبانی میشود و شما میتوانید همانند ویندوز با فشردن همزمان دکمههای Alt+Shift میان زبان فارسی و انگلیسی سوئیچ کنید. پارسیکس یکی از مناسبترین توزیعها برای شروع یادگیری لینوکس در میان فارسیزبانان است.
3. دبیان (Debian) یکی از قدیمیترین توزیعهای گنو/لینوکس است که توزیعهای بسیاری همچون اوبونتو بر اساس آن گسترش یافتهاند. دبیان پروژهای آزاد و غیرتجاری است که هم اکنون بیش از هزاران توسعهدهنده در سراسر دنیا بر روی نسخههای مختلف آن کار میکنند. این پروژه بسیار بزرگ است و یازده سکوی سختافزاری را پشتیبانی میکند. دبیان همچنین پایدار و دارای مستندات بسیاری است، به تعداد زیادی از زبانهای دنیا ترجمه شده و یکی از بزرگترین اجتماعات کاربری لینوکس را دارد. اما فقدان ابزارها و نصاب گرافیکی، استفاده از دبیان را برای بسیاری از کاربران سخت کرده و در حقیقت ماندن در دبیان در مقایسه با توزیعهای دیگر مشکلتر است. بر همین اساس کاربرانی که قصد استفاده از لینوکس در کامپیوترهای شخصی را دارند بیشتر به طرف توزیعهای بر اساس دبیان مانند اوبونتو کشیده میشوند. دبیان انتخاب مناسبی برای استفاده در کامپیوترهای سرویسدهنده (Server) است.
4. ابونتو (Ubuntu) بر اساس دبیان توسعه داده شده و شامل ویژگیهایی است که کار کردن با لینوکس را برای کاربران مبتدی و تازهکار آسانتر میکند. ویژگیهایی همچون پشتیبانی قوی، آپدیتهای فراوان، نصب آسان، پکیجهای نرمافزاری بسیار، مستندات کامل و رابط کاربری مناسب که اوبونتو را به کاربرپسندترین توزیع گنو/لینوکس برای کاربردهای دسکتاپ و شخصی تبدیل نموده است. اوبونتو برای استفادههای عمومی بوجود آمده، توسعه آن به سرعت پیش میرود و هر نسخه از نسخه قبلی، کارآمدتر و قدرتمندتر می شود. در کل اوبونتو در دنیای سیستم عاملهای دسکتاپ آیندهی خوبی دارد. در ضمن یکی از مهمترین ویژگیهای این توزیع، وجود تعداد کاربران بسیار زیاد و اجتماعهای کاربری مناسب مخصوصاً در میان ایرانیان است. نسخههای جدید اوبونتو هر ۶ ماه یک بار منتشر میشوند و هر نسخه، یک کد اسمی و یک شماره مربوط به نسخه بر اساس سال و ماه انتشار، دارد.
از مهمترین افتخاراتی که توزیع لینوکس به دست آورده، این است که از سوی کاربران لینوکس در انگلستان به عنوان بهترین توزیع این سیستم عامل در سال ۲۰۰۵ انتخاب شد. پیش از این، لینوکس اوبونتو از سوی مجله معتبر TUX نیز به عنوان بهترین توزیع لینوکس در سال ۲۰۰۵ انتخاب شده بود و همچنین در سال 2008 عنوان بهترین لینوکس برای کاربرد در دسکتاپ را بدست آورد.
اجتماع نرمافزار آزاد، یک بنگاه خیریه؟!
«مهندس بهراد اسلامیفر» در سمینار دوم، به بحث درباره نرمافزارهای آزاد پرداخت و گفت:«نرمافزارهای آزاد در نقطهی مقابل نرمافزارهای انحصاری قرار دارند و به ما آزادی در اجرای برنامه برای هر منظوری، آزادی در مطالعه و بررسی چگونگی عملکرد برنامه و تغییر و شخصیسازی آن، آزادی در توزیع مجدد کپی از آن و همچنین آزادی برای بهبود برنامه و انتشار این تغییرات برای عموم را میدهند.»
سپس اسلامیفر مجوزهای آزاد را که شرکتها و افراد مختلف از انواع آن برای انتشار محتوا و محصولاتشان استفاده میکنند، برشمرد.
این مجوزها به سه نوع تقسیم میشوند: copyleft license (GPLیا GFDL) که به کاربرانشان آزادی در استفاده میدهند و تنها از آنها میخواهند که این آزادی را برای بقیه هم حفظ کنند و اثر را بازهم تحت همین مجوز در اختیار دیگران قرار دهد. برای مثال ویکیپدیا مطالبش را تحت این مجوز منتشر میکند، permassive license (مانند BSD و MIT) که سهلگیر و مخصوص دانشگاهها و موسسات آموزشی هستند و آزادی کاملی به کاربرانشان میدهند و همچنین Share-Alike license که حد واسطی میان دوتای قبلیست و آزادیهای مشروطی به کاربران میدهد. مانند مجوز CC(creative common) که حتماً در گوشهی برخی از وبلاگها هم آن را دیدهاید.
اما شاید این شائبه برای خیلیها به وجود آمدهباشد که نرمافزارهای آزاد، حتماً رایگان هم هستند؛ در این کنفرانس توضیح داده شد که این ذهنیت اصلاً درست نیست و کاربر این گونه نرمافزارها، آزاد است که هر طور دوست دارد از آنها استفاده کند و مثلاً با ایجاد تغییراتی، آنها را بفروشد فقط باید این آزادی را برای بقیه کاربران هم فراهم نماید.
اشتباه رایج دیگری که در این مقوله اتفاق میافتد این است که مفهوم «اپن سورس» را با مفهوم «نرمافزارهای آزاد» اشتباه بگیریم. در واقع نرم افزار آزاد به نرم افزارهایی گفته میشود که به کاربر اجازه میدهد از نرمافزار استفاده کرده، در آن دخل و تصرف داشته باشد و هرگونه تغییری مایل باشد با دسترسی به کد منبع (source code) در نرمافزار ایجاد کرده و در توزیع آن دچار مشکلی نباشد اما بعد از تولد این مفهوم و به دلیل خلاءهای آن بود که مفهومی به نام «اپن سورس» به وجود آمد.
یک جذابیت چشمگیر برای کاربران ویندوز!
«مجید سلامت» در سومین کنفرانس که یکی از جذابترین قسمتهای برنامه هم بود، به معرفی سیستم عامل کوبونتو، میز کار KDE4 و میز کار سه بعدی و فانتزی compiz Fusion پرداخت. میز کار(دسکتاپ) بسیار جالبی که کار کردن با آن برای کاربرانی که فقط با میزکار ویندوز آشنا هستند، به شدت عجیب و هیجانانگیز است.
جالب است بدانید که لینوکس رابطهای گرافیکی متنوعی دارد. منظور از رابط گرافیکی همان ظاهر گرافیکی است که کاربر مشاهده میکند و در سایر سیستمعاملها یکی بیشتر نیست؛ یعنی شما در سایر سیستمعاملها مجبور به استفاده از یک ظاهر همیشگی هستید. انعطاف این ظاهر گرافیکی فقط در همین حد است که رنگ منو (Menu)ها را عوض کنید یا شمایل آیکونها را تغییر بدهید. مثلاً در ویندوز نمیتوانید کاری بکنید که ویژگیهای مرکز کنترل (Control Panel) عوض شود یا منوی استارت امکانات را بهگونهای دیگر در اختیارتان بگذارد چون ظاهر گرافیکی همان قبلی است. میتوان ظاهر منوی استارت را عوض کرد یا مرکز کنترل ویندوز را به دو شکل جدید و قدیمی دید، فقط همین! اما در لینوکس چندین ظاهر گرافیکی وجود دارد که هر کدام از آنها را با یک ابزار خاص نوشته و طراحی کردهاند. به همین خاطر کاملاً با هم متفاوتند! هر کدام از این رابطهای گرافیکی جدا از تفاوت کلی در ظاهر، امکانات و ویژگیهای مختلفی دارند. مثلاً رابط گرافیکی KDE حرفهای و زیباست و کاربر را جذب میکند. امکانات بسیار زیادی دارد، اختیارات بسیار زیادی به کاربر برای کنترل سختافزار میدهد، شباهتهایی با ظاهر ویندوز دارد که برای کاربرانی که از ویندوز به لینوکس مهاجرت میکنند آشنا به نظر بیاید و نرمافزارهای قوی مخصوص به خود را دارد. یا رابط گرافیکی Gnome (گٍنوم) که محیطی بسیار سادهتر و صمیمی دارد. این سادگی و صمیمیت کاربر را جذب میکند و سبک و راحت، مخصوص کامپیوترهای قدیمی است.
اما بخش دوم این کنفرانس نیز به معرفی اجمالی برنامههای جایگزین برای لینوکس از جمله: اپن آفیس(به جای ورد مایکروسافت)، GIMP(فتوشاپ لینوکس)، مرورگر فایرفاکس(به جای اینترنت اکسپلورر) و… را اختصاص داشت.
نصب ابونتو 8،10 در کنار ویندوز!
و در آخرین سمینار «روزبه شفیعی» دبیر همایش، به توضیح گامبهگام نصبUbuntu 8.10 پرداخت تا علاقمندان بتوانند به راحتی و با استفاده از سیدی و دفترچه راهنمای نصبی که گروه کاربران لینوکس به شرکتکنندگان در همایش اهدا کرده بودند، به نصب این سیستم عامل بر روی سیستمهایشان و در کنار ویندوز، بپردازند.
جالب اینکه لوح فشرده اوبونتو دارای قابلیت Live CD است، یعنی میتوانید رایانه را از روی CD بوت کنید. پس از چند دقیقه اوبونتو بالا میآید بدون اینکه تغییری در سیستم ایجاد شود. اکنون میتوانید نحوه کار سیستم عامل را تست کنید و اگر از آن خوشتان آمد، روی هارد نصبش کنید و یا به کار با ویندوز ادامه دهید!
البته اوبونتو به طور پیش فرض از گنوم استفاده میکند. اما طرفداران KDE نسخهای از این توزیع را با نام کوبونتو ارائه کردند که محیط پیشفرض آن کیدیای است. همچنین تعداد نرمافزارهای موجود در نسخه سیدی بسیار کم است و برای نصب بقیه نرمافزارهای ارائه شده توسط اوبونتو باید از اینترنت یا نسخه دیویدی آن استفاده کنید.
بعد از اتمام سمینارها نیز جلسه پرسش و پاسخ شرکتکنندگان با اعضای گروه کاربران لینوکس برگزار شد و در آخر کاربران علاقمند، با کمک گروه، جدیدترین توزیع سیستم عامل لینوکس را بر روی سیستمهای خود نصب کردند.
| | لینک به این مطلب معرفی «پادکست» به عنوان یکی از انواع وبلاگها
بشتابید به سوی تولید رادیوهای شخصی!
روزنامه اصفهان زیبا،شماره۵۵۷،صفحه 6،صفحه فناوری اطلاعات،ستون اینترچت(۱۳)،پنجشنبه 9 آبان 1387
وقتی قرار است از وب 2.0 بنویسی، آن قدر مطالب جذاب، جدید و شگفتانگیز برای نوشتن وجود دارد که باید یک برنامهی بلندمدت برای نوشتن منظم و مرتب، تنظیم کنی و مراقب باشی چیزی این وسط از یادت نرود! در 12 هفتهی گذشته، با هم به گوشههایی از دنیای جذاب نسخه دوم وب سرک کشیدیم. اما یکی از این گوشهها که خیلی مهم و پرطرفدار هم هست، مبحث «وبلاگنویسی» است. چند هفتهی پیش از وبلاگنویسی و فتوبلاگ گفتیم و حالا در شمارهی امروز به پدیدهی جذاب «پادکست« خواهیم پرداخت. «پادکست» یا «صدابلاگ« جزو جذابترین نوع وبلاگها است که برای خوش صداها، کسانی که فکر میکنند صدای خوبی دارند، آنها که حوصله/توانایی نوشتن/خواندن ندارند و خیلی آدمهای دیگر اختراع شدهاست! البته متاسفانه با توجه به مشکلات سرعت پایین، عدم دسترسی آسان کاربران ایرانی به شبکه جهانی اینترنت و عدم وجود دانش فنی در تولیدکننده و مخاطب، استقبال از این نوع وبلاگها با وجود امکانات و جذابیت های زیادشان، به اندازهی استقبال از «وبلاگنویسی» و «فتوبلاگینگ» نیست و این یکی از دلایلی است که باعث شد این هفته به فکر معرفی «پادکست» در این ستون بیفتم!
نگاهی به تاریخچه «پادکست»
واژه «PodCast» از ترکیب دو کلمه IPod و Broadcast در سال 2004 به وجود آمد و در واژه نامه آکسفورد جزو لغات برتر سال شناخته شد. کمپانی اپل (Apple) برای اولین بار لفظ «پخش رسانهای قابل حمل» را با محصول محبوب خود «IPod » به وجود آورد. اما پادکست در اصطلاح به یک سری رسانههای دیجیتالی گفته میشود که از طریق اینترنت بر روی پخشکنندههای قابل حمل یا بر روی کامپیوتر، قابل اجرا و شنیدن هستند. پادکست به خاطر عمومی بودنش جزو برادکستها (broadcast) طبقهبندی میشود. این نمونه از وبلاگها هم اصطلاحاتی مخصوص به خود دارند. مثلاً به شخصی که پادکست را میسازد، پادکستر(podcaster) و به شخص گیرنده، پادکچ (PodCatch) میگویند.
چگونه یک «پادکستر» شویم؟!
اما میدانم حالا شما کاربر گرامی که بالقوه یک پادکستر حرفهای هستید، میخواهید بپرسید چگونه میتوانید این توانایی خویش را به فعلیت درآورید؟!
نگران نباشید! اصلاً کار سختی نیست. برای ساخت پادکست دو دسته نیاز اساسی وجود دارد؛ سختافزار لازم برای ضبط صدا و نرمافزاری برای ضبط و ویرایش صدا. منظور از سخت افزار، یک میکروفن معمولی است و نرمافزاری هم برای ضبط و ویرایش صدا میخواهید. برنامهی Audacity برای ضبط صدا و ویرایش آن، مخصوص پادکستها، ساخته شده که در این نوشته سعی میکنم کمی درباره کار با این نرمافزار توضیح بدهم. در ضمن برای احترام به حق مولف، باید تاکید کنم که توضیحات در مورد کار با این نرمافزار از مقالهای با همین موضوع، نوشتهی « امیر یعقوبعلی» در «همشهری عصر» اقتباس شدهاست.
ابتدا نرم افزار رایگان Audacityرا از آدرس http://audacity.sourceforge.net دریافت و نصب کنید. Audacity به ما این امکان را میدهد که صداهای مختلف را به یکدیگر متصل کنیم و با جرح و تعدیل کارمان یک برنامه جذاب رادیویی بسازیم. بعد از نصب برنامه، آن را اجرا کنید. دکمه قرمز رنگ رکورد را در بالای صفحه فشار داده و در میکروفن شروع به صحبت کنید. برنامه شروع به ضبط صدای شما میکند و تا زمانی که دکمه «استاپ» فشرده نشده این کار، ادامه دارد.
در برنامه هر فایل صوتی جداگانه در یک کانال نگهداری میشود تا ما بتوانیم با جابهجایی کانالها، صداها را در زمانهای مناسب پخش کنیم. این کار این امکان را به ما میدهد که روی صدای گوینده، موسیقی متن بیفزاییم یا همزمان چند صدای مختلف را پخش کنیم. بنابراین هر بخش از برنامه را جداگانه و در یک کانال ضبط میکنیم؛ یعنی پس از ضبط هر بخش دکمه «استاپ» را فشار داده و برای ادامه دوباره رکورد را میزنیم تا صدا در کانال جدیدی ضبط شود. همچنین از طریق گزینه Import Audio میتوانیم فایلهای صوتیای را که پیشتر ضبط کردیم یا فایلهای موسیقی را به برنامه وارد کنیم. تمامی فایلهایی که وارد میشوند یک کانال جدید صوتی را در برنامه تشکیل میدهند که قابل ویرایش هستند.
پس از آنکه تمامی صداهای استفاده شده در پادکست را در برنامه آماده کردیم، نوبت به ویرایش و مونتاژ میرسد. در این بخش دو دسته ابزار از طریق این برنامه در اختیار داریم؛ یکی ابزارهای ویرایش که در سمت چپ بالای پنل هستند و دیگری افکتهایی که در منوی Effect میبینیم و صداها را تغییر میدهند. در ابزار منویی که در اختیار داریم دو عمل اصلی وجود دارد؛Selection tool که با آن بخشی از صدای یک کانال یا چند کانال را برای حذف، کپی، وارد کردن افکت و یا… انتخاب میکنیم و Time shift tool که امکان تغییر زمانی یک کانال و بخشی از صدا را میدهد. یادمان باشد در هر مرحله، از طریق گزینه File save project تمامی اطلاعات را در قالب یک فایل قابل شناسایی در برنامه، ذخیره کنیم. همچنین در پایان ویرایش صدا باید از طریق یکی از دو گزینه Export As a Wave و یا Export As a Mp3 از فایلمان خروجی بگیریم. اولی یک فایل با کیفیت بالا و حجم بسیار بالا به ما میدهد که باید توسط یک برنامه فرعی تبدیل صدا مثل Jet Audio آن را به فایل کمحجم Mp3 تبدیل کنیم تا به سادگی قابل آپلود و دانلود باشد. برای گزینه دوم هم برنامه، یک پلاگین اضافه میخواهد که از طریق آدرس http://lame.sourceforge.net/download.php آن را دانلود میکنیم.
حالا یک فایل Mp3 با حجم پایین داریم که میتوانیم در حجمهای متفاوت و با کیفیتهای مختلف روی اینترنت قرار دهیم تا مخاطب، بر اساس امکاناتش فایل دلخواه را انتخاب و دانلود کند. و در آخر، نوبت آن است که این فایل را روی اینترنت قرار دهیم، اگر «هاست» و «دامین» شخصی داشته باشیم فقط باید این فایل را روی «هاست»مان آپلود کنیم. در غیر این صورت به یکی از سرویسهای رایگان پادکست مانند www.persiancast.com (نمونه فارسی) و www.gcast.com (نمونه انگلیسی) مراجعه میکنیم. اما اگر شما این روشها را دوست ندارید میتوانید به هاستهای مجانی متوصل شوید. مثلاً سرویس ارائه وبلاگ WordPress، 50 مگابایت فضا در اختیارتان قرار میدهد که میتوانید برای پادکستینگ استفاده کنید. همچنین میتوانید از آدرس http://www.supload.com/free-audio-hosting هم برای آپلود فایل استفاده کنید. و حالا پادکست شما تنها به یک چیز دیگر احتیاج دارد، یک آدرس Rss تا همیشه در دسترس باشد. قابلیت عمده و مهم پادکست استفاده از RSS است. دو هفتهی پیش در همین ستون در مورد خوراک (فید) و خوراکخوان (فیدریدر) توضیحاتی دادم. تعامل «خوراک» و «پادکست» این است که میتوانید در وبسایتهایی که پادکست منتشر میکنند مشترک شوید و بدون نیاز به مراجعه روزانه به آنها، در فیدریدرتان به جدیدترین پادکستهای منتشر شده، گوش دهید. اگر هم «آیپاد» داشته باشید و «GPRS» هم داشته باشد یعنی دیگر معنای دقیق «پادکست» را اجرا کردهاید! اما تا همین جا برای شروع کار کافی است. تهیه Rss را به بعد موکول کنید و حالا بشتابید به سوی پادکسترشدن!
| | لینک به این مطلب
| | لینک به این مطلب 

